Nepali Folk Tales - नेपाली दन्त्य कथा

 सडकमा यौटा गोरु गुह खान लागेको थियो, संयोगले अकबरको नजर उतै पर्यो र निजले ठट्टाको चालसित वीरबललाई भने- ‘देख्यौ वीरबल, तमाशा ? तिमी गाईलाई माता भन्दछौ, माताको लोग्ने यो गोरु तिम्रो बाबु भयो, आज उही गुहु खान लागिरहेछ । वीरबलले यस्ता कुरा सुनी बिन्ती चढाए-गरीबप्रवर ! हुकुम भनेको सही हो, तर यसले आफ्न धर्म छोडेर हिजोआज मुसलमानी धर्म शामिरहेछ । यस्तो सुनी अकबर केही बोल्न नसकी मौन हुँदा भए ।

  एक दिन अकबर र वीरबल केही मानिस शिकारीहरू साथमा लिएर शिकार खेल्न वनतिर लागे। शिकारका खोजमा निकै टाढा पुगेछन् । यसै बीचमा बादशाहलाई बडो तिर्खा लाग्यो । संयोगले पानी खोज्दै दुवे जना एक इनार-नगीच पुगे । इनारका नजीकै छेउमा पधेरर्नीहरूल गाग्रो राख्ता परेको एक सानू खाल्डोमा अन्दाजी आधा छटाक पानी जमेको र त्यहीनेर स्यालका भाले पोथी मुर्दा भै पडिरहेको देखे। बादशाहले यताउता हरेर वीरबलसँग सोधे  घाऊ देखिन अङ्ग मा, कसको लाग्यो बान ।  झ ट्ट बताऊ वीर बल, कसरी छो डे प्रान ?  यस्तो प्रश्न सुनी वीरबलले चारैतिर नजर बिछाए खाल्डोको पानी देख्नासाथ तिनले विचार गरे कि थोरै पानी देखेर तँ खाऊ, तिमी खाऊ’ भन्दाभन्दै माया गर्ने  भएका स्यालका भाले-पोथीले आफ्न ज्यान दिएछन ।यही कुरो पक्का ठानी बादशाहलाई जवाब दिए  जल थोरै, माया निकै, ला ग्यो प्रीतको बान ।  खा तै, तिमी खा ऊ भ नी,  दिए दुवैले प्रा न । ।  आफ्नू दोहाको जवाबमा यो माथि लेखिएको दोहा सुरेर अकबर बहुतै खुशी भई वीरबललाई आफ्नू सवा लाख रुपियाँको औठी बक्सिस दिंदा भए । ...

  बचपना चकचके अकबरलाई कुनै धायी दूध पिलाउँथी, उसको आफ्नू यौटा छोरो पनि थियो’ त्यो धायी दुवैलाई साथसाथै दूध पियाउने गर्थी, ती दुवै साथै बढ़े । किन्तु समयको फेर, अकबर भए बादशाह, दुधे भाइ भयो कर्तव्य-परायण सांधारण एक कर्मचारी । फेरि पनि अकबर उस दूधे भाइलाई असाध्यै प्यारो गर्दथे र सधै आफ्ना नजीकै नै राखथे। त्यो दूधे भाइ पनि उनीसित बचपनको झै नै प्रेम गर्दथ्यो। यस्तैमा कुनै दिन बिहानै सम्राट अकबर मह खाइरहेका थिए, वीरबलले उनलाई खान लागेको देखेर क्यै परै बसेका बेला अकबरको दुधे भाइ पनि उहाँ आइपुग्यो र सोध्न लाग्यो कि “बादशाह के खाइबक्सिदै छ’ वीरबलले तत्कालै उत्तर दिए ‘बादशाह गुह खाइबक्सँदै छ ।’  त्यस दूधे भाइलाई त्यो कुरो कत्ति पनि मनपरेन र अवसर परेको वेलामा उसैले एकान्तमा धेरै बढाई-चढ़ाईकन वीरबलले भनेको कुरो बादशाहलाई सुनाइदियो । त्यसको त्यस्तो करो सुनेर बादशाहले आफ्नु मनमनमा सोचे समझे कि यस सम्बन्धमा वीरबललाई क्यै भन्नु उचित छैन ।किनकि हाम्रो पाक (पवित्र) भाषा फारसीमा महलाई (गुह) भन्दछन् र यसै पनि हेर्ने हो भने शहद मौरीहरूको मैला नै हो। तैपनि उनले दुधे भाइलाई भ...

  सधै झै एक दिन बादशाह वायु सेवनका लागि जंगलतिर नगएर यमुना नदीका तीरतर्फ तेर्सिए । वायुसेवनको समय सरसता-सित समाप्त गर्नका लागि वीरबललाई उनले  साथमा लिए । जब ती दुवै यमुना नदीको घाटमा पुगे तब धेरै नै पण्डा र बाहुनहरू सन्ध्या गरिरहेका थिए । त्यस्तो देखेर बादशाहले वीरबललाई भने-वीरबल ! मलाई पनि सन्ध्या गर्न सिकाइद्यौ ।  तब वीरबलले नम्रतापूर्वक उत्तर दिए-आदरणीय सम्राट! सब जातिहरूको सन्ध्या अलग-अलग हुन्छ, हजुरका लागि नमाज नै हितकर छ र अर्को कुरो यौटा जातिले अर्को जातिको सन्ध्या गर्ने हक पनि राख्तैन ।  बादशाह आफ्नू जिद्दीका पक्का हुनाले फेरि भने वीरबल, अब तिमी मलाई ब्राह्मण बनाइद्यौ, तर यो सन्ध्या गर्नचाहिं अवश्य सिकाइद्यौ ।  वीरबल पनि ब्राह्मणै थिए, भला ! उनी यौट मुसलमानलाई आफ्नु जातिमा कसरी मिलाउन सक्थे, भलै,त्यो राजा होस् या रंक ! केही सोची विचारीकन वीरबलले यस कुराको उत्तर भोलि पर्सितिर दिनेछु भने, बादशाह पनि राजी भए । ।  अर्को दिन बिहाने बादशाहको बातको उत्तर दिन वीरबल घाटको नजीकै कुमालेहरूका पास गए र इनाम आदि दिएर अह्राए कि तिमीहरू तीन...